अक्षय आणि दिव्या होले या युवा शेतकरी जोडप्यांनी केशर शेती करुन दिला नवा संदेश

अक्षय आणि दिव्या होले हे उच्चशिक्षित तरुण आहेत. अक्षय हे एम.एस्सी. ॲग्री (M.Sc. Agri) पदवीधर असून दिव्या यांनी बी.एस्सी. ॲग्री (B.Sc. Agri) केले आहे. त्यांनी नोकरी करण्याऐवजी शेतीतच काहीतरी वेगळं करायचं ठरवलं. केशर पिकवण्यासाठी थंड हवामानाची गरज असते, त्यामुळे महाराष्ट्रात याची लागवड शक्य नाही असा सर्वसाधारण समज आहे. मात्र, होले दांपत्याने या समजाला छेद दिला.

त्यांनी नियंत्रित वातावरणातील शेती तंत्रज्ञानाचा वापर करून केशर पिकवण्याचा निर्णय घेतला. यासाठी त्यांनी सुरुवातीला यूट्यूब आणि इतर ऑनलाइन स्रोतांद्वारे केशर लागवडीचा सखोल अभ्यास केला. जम्मू-काश्मीरमधील केशर उत्पादक शेतकऱ्यांशी संपर्क साधला आणि त्यांच्याकडून मार्गदर्शन घेतले.

होले दांपत्याने इनडोअर (Indoor)म्हणजेच बंदिस्त जागेत, नियंत्रित तापमान आणि आर्द्रता असलेल्या वातावरणात केशर लागवड केली. त्यांनी ‘हायड्रोपोनिक्स’ (Hydroponics) किंवा ‘एरोपोनिक्स’ (Aeroponics) यांसारख्या मातीविरहित तंत्रज्ञानाचा वापर करून विशेष रॅक आणि ट्रेमध्ये केशरचे कंद लावले.

केशरला विशिष्ट तापमानाची आवश्यकता असते. होले दांपत्याने वातानुकूलित यंत्रणा (AC) आणि आर्द्रता नियंत्रक (Humidifier) वापरून आवश्यक ते तापमान आणि आर्द्रता राखली. त्यांनी काश्मीरमधून चांगल्या प्रतीचे केशर कंद मागवले आणि त्यांची योग्य पद्धतीने प्रक्रिया करून लागवड केली.

होले दांपत्याचा हा प्रयोग यशस्वी ठरला आहे. त्यांनी लागवडीच्या काही महिन्यांतच केशरचे उत्पादन घेण्यास सुरुवात केली आहे. केशर हे जगातील सर्वात महागड्या मसाल्यांपैकी एक आहे. त्यामुळे यातून मिळणारे उत्पन्न पारंपरिक शेतीच्या तुलनेत खूप जास्त आहे. त्यांच्या या यशस्वी प्रयोगामुळे त्यांना चांगला आर्थिक फायदा होत आहे.

अक्षय आणि दिव्या होले यांचा हा प्रयोग महाराष्ट्रातील इतर शेतकऱ्यांसाठी एक मोठी प्रेरणा ठरला आहे. पारंपरिक पिकांवर अवलंबून न राहता, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेतीतही भरघोस उत्पन्न मिळवता येते हे त्यांनी दाखवून दिले आहे.

अक्षय आणि दिव्या होले यांनी महाराष्ट्रातील हवामानातही केशर पिकवून केवळ स्वतःसाठीच नव्हे, तर कृषी क्षेत्रातील नवीन प्रयोगांनाही दिशा दिली आहे.